سلاح مبارزه با قاچاق: وجود ایکس ریها در گمرک چه اهمیتی دارد؟
به گزارش روابط عمومی قرارگاه ملی مبارزه با مفاسد اقتصادی، در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، قاچاق پهپادها، ریز پرندهها و قطعات آنها توسط رژیم صهیونیستی به ایران، یک چالش جدی برای امنیت مرزها و گمرکات کشور ایجاد کرد.
این تهدیدات پیچیده بهواسطهی دستگاههای نظارتی پیشرفتهای همچون ایکس ریهای کامیونتی و کانتینری باید شناسایی میشدند، اما شواهد و اطلاعات موجود نشان میدهد که این دستگاهها نتوانستهاند به طور مؤثر این تهدیدات را تشخیص دهند.
این موضوع، پرسشی جدی را مطرح میکند: چرا سیستمهای نظارتی در گمرکات و پایانههای مرزی ایران نتوانستند از ورود چنین تهدیداتی جلوگیری کنند؟ این سؤال، زمینهساز بررسی وضعیت کنونی و نیاز به بهبود و نوسازی این تجهیزات است.
چطور پهپادها و ریز پرندهها به آسمان ایران رسیدند؟
در 23 خرداد ۱۴۰۴، سربازان گمنام ایرانی پشت پدافندهای ضدهوایی در حال مقابله با پهپادها و ریزپرندههایی بودند که چندی پیش از شروع جنگ، توسط رژیم صهیونیستی به داخل خاک ایران قاچاق شده بودند.
چند روز پس از شروع جنگ، وال استریت ژورنال گزارش داد که رژیم صهیونیستی پهپادهای تهاجمی را از طرق گوناگون، از جمله کامیونها، کانتینرهای حملونقل و حتی چمدانها، به ایران قاچاق کرده است. این خبر، سوالات جدیای را در ذهن مردم ایجاد میکند: چگونه این پهپادها، ریزپرندهها و قطعات آنها توانستهاند از مرزهای ایران که اغلب، تحت پوشش دستگاههای نظارتی پیشرفته مانند ایکسریها قرار دارند، عبور کنند؟ چگونه این سیستمهای حساس و پیچیده، قادر به شناسایی و متوقف کردن چنین تهدیدات فنی و راهبردی نبودهاند؟ این پرسشها، به طور غیرمستقیم، زمینهساز بحثی در مورد کارکرد و وضعیت دستگاههای ایکسری در گمرکهای ایران میشود.
چطور ایکس ریها تهدیدات را شناسایی میکنند؟
دستگاههای ایکس ری (آشکارساز)، ابزارهای پیشرفتهای هستند که برای نظارت بر محمولههای مختلف مثل تجاری، در مرزها و گمرکها استفاده میشوند.
این دستگاهها با استفاده از اشعه ایکس، قادرند محتویات کامیونها و کانتینرها را بهدقت بررسی کرده و به اپراتورها امکان مشاهده لایههای مختلف مواد را بدهند. تصاویر حاصل از این دستگاهها، جزئیات دقیقی از محتویات بستهها، قطعات و حتی مواد مخدر و سلاحها را به نمایش میگذارند.
این فناوریها نقش حیاتی در شناسایی کالای قاچاق دارند، اما موفقیت آنها در شناسایی اشیا پیچیده؛ مانند پهپادها، به چالشهای مختلفی از جمله کیفیت تصویر، قدرت تفکیک و نرمافزارهای تحلیلی بستگی دارد. حال باید به دنبال پاسخ به این سؤال باشیم که چرا این دستگاهها در ایران علیه قطعات پهپادها و ریز پرندههایی که از طریق گمرک و مرزها قاچاق شدند، موفق نبودند؟
تعداد و کیفیت: آخرین وضعیت ایکس ریها در گمرکهای ایران
وضعیت فعلی دستگاههای ایکس ری کامیونتی و کانتینری در گمرکات ایران نشاندهنده یک تناقض جدی در نیاز و منابع موجود است. درحالیکه برای تأمین امنیت مرزها و جلوگیری از قاچاق کالا و تهدیدات امنیتی به ۶۴ دستگاه فعال نیاز داریم، تنها ۳۷ دستگاه در حال کار هستند! از این ۳۷ دستگاه، ۱۷ دستگاه خارجی و ۲۰ دستگاه ایرانی هستند که بهطورکلی قدیمی و نیازمند تعمیرات هستند.
قدیمیترین دستگاهها مربوط به سال ۱۳۸۳ است و جدیدترین آنها در سال ۱۴۰۳ نصب شده است. یکی از مشکلات جدی، تعداد روزهای خرابی این دستگاههاست. برای مثال، یکی از دستگاههای گمرک شهید رجایی ۲۱۷ روز معیوب بوده است! که به طور مستقیم بر کارایی و دقت سیستمهای نظارتی تأثیر منفی میگذارد.
راهکارهای عملی برای نجات ایکس ریها
برای حل چالشهای موجود در استفاده از دستگاههای ایکس ری کامیونتی و کانتینری در گمرکات ایران، چندین راهکار عملی و مؤثر وجود دارد. اولین اقدام ضروری، نوسازی و ارتقای تجهیزات است. باتوجهبه عمر بالای دستگاهها، جایگزینی دستگاههای قدیمی با مدلهای جدیدتر و مجهز به فناوریهای پیشرفته میتواند بهبود قابلتوجهی در عملکرد و دقت سیستمها ایجاد کند.
همچنین، واردات دستگاههای جدید و استفاده از فناوریهای روز دنیا (باتوجهبه ملاحظات امنیتی) برای ارتقای کیفیت تصاویر و سرعت پردازش دادهها اهمیت زیادی دارد. دومین راهکار، افزایش تعداد دستگاهها در گمرکات است. باتوجهبه اینکه تنها ۳۷ دستگاه فعال در مقابل نیاز به ۶۴ دستگاه داریم، باید بهسرعت نسبت به تولید دستگاههای باکیفیت یا خرید و نصب دستگاههای جدید اقدام شود تا ترافیک مرزی و حجم محمولهها بهدرستی پوشش داده شود.
سومین پیشنهاد، بهبود فرایندهای نگهداری و تعمیرات دستگاههاست. باتوجهبه مشکلات فراوان خرابیها و روزهای غیر عملکرد دستگاهها، ایجاد سیستمهای پیشگیرانه برای نگهداری و تعمیرات بهموقع میتواند به کاهش زمان خرابی و بهبود کارایی دستگاهها کمک کند. در نهایت، آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی گمرکی برای استفاده بهینه از این فناوریها نیز باید در دستور کار قرار گیرد تا از ظرفیتهای این سیستمها به بهترین نحو استفاده شود.
دستگاههای ایکس ری، پازل مبارزه با قاچاق در گمرکها
در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، قاچاق پهپادها، ریز پرندهها و قطعات آنها توسط رژیم صهیونیستی به داخل خاک ایران از طریق مرزهای کشور، نگرانیهای زیادی را به وجود آورد.
این تهدیدات که از طریق راههای مختلفی مانند کامیونها و کانتینرها و… به ایران وارد شدند، نشان داد که فناوریهای نظارتی مانند ایکس ریهای کامیونتی و کانتینری در گمرکات ایران نتوانستهاند به طور مؤثر این تهدیدات را شناسایی کنند. وضعیت کنونی دستگاهها، با تعداد محدود و قدیمیشان، و مشکلاتی همچون خرابیهای مکرر، نیاز به یک رویکرد جدی برای ارتقای و نوسازی این فناوریها را آشکار میسازد.
باتوجهبه چالشهای موجود، راهکارهایی مانند نوسازی تجهیزات، افزایش تعداد دستگاهها، بهبود فرایندهای نگهداری و تعمیرات، و آموزش نیروی انسانی گمرک میتوانند به طور مؤثر در مقابله با تهدیدات مشابه در آینده کمک کنند. این مسائل، هرچند مرتبط با مبارزه با قاچاق کالا هستند، اما پیچیدگیها و تهدیدات جدیدی را از منظر امنیت ملی و فناوریهای جدید به نمایش میگذارند. پرسش اساسی این است: آیا گمرک جمهوری اسلامی ایران و دستگاههای مسئول در پایانههای مرزی ایران، در آینده قادر به مقابله با تهدیدات پیشرفته و پیچیدهای؛ مانند قاچاق پهپادها و ریز پرندهها خواهند بود؟
نویسنده: محمدجواد فرجی
